از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
<!-- start content -->
جزیرهٔ هرمز جزیرهٔ بیضی شکل هرمز که طول محیط آن حدود ۶۰۰۰ متر میباشد در مدخل خلیج فارس و در فاصلهٔ ۸ کیلومتری بندرعباس قرار دارد.
املای صحیح آن هرموز یا هرمزد برگرفته از کلمات خورموز یا خورموغ به معنی لنگرگاه و بندر ایالت موغستان (میناب) بوده است که به واسطه کثرت استفاده از غلط مشهور امروزه هرمز خوانده میشود.خواجه حافظ شیرازی گفته است
| شاه هرموزم ندید و بی سخن صد لطف کرد |
|
شاه یزدم دید و مدحش گفتم و هیچم نداد |
این جزیره را به علت موقعیت جغرافیایی آن و مجاورت با تنگه هرمز ، کلید خلیج فارس میدانند. همین موقعیت است که آن را در طول تاریخ، از نظر سوق الجیشی و بازرگانی از اهمیت خاصی برخوردار ساختهاست.
قلعه پرتغالیهادر جزیره هرمز
هرموز اصلاً نام بندری معتبر در مصب رود میناب با خلیج فارس بوده است. شهر میناب کنونی برروی خرابههای این بندر ساخته شده است. هرموز قدیم در اوایل عهد مغول تجارت پر رونقی داشته است. با هجوم مغولان در حدود سال 700 هجری، مردم شهر هرموز ابتدا به جزیره قشم و سپس به جزیره هرموز که در آن زمان زرون (معرب آن جرون که بعدها نام بندری در محل بندر عباس کنونی شد و به تلفظ پرتغالی بندر گمبرون خوانده شد) نام داشت کوچ نمودند و شهری در آن بنا کردند و نام آنرا به یاد شهر قدیم خود هرموز گزاردند.
به تدریج و طی قرون بعد این شهر نام خود را به همه جزیره داد و بندر جرون (گمبرون بعدی) نام خود را از آن وام گرفت. عظمت شهر و جزیره هرموز به قدری شد که دو قرن بعد و تا زمانی که توسط پرتغالیها اشغال شد مرکز ایالات خلیج فارس از جمله بحرین بوده است.
شاه عباس در سال ۱۰۳۱ جزیره هرموز و سواحل جنوبی ایران در خلیج فارس را از اشغال پرتغالی ها خارج ساخت و شهرهای هرموز و گمبرون را تخریب نمود و بندر عباس فعلی را بر خرابههای گمبرون استوار کرد. هرمز امروز به هیچ عنوان رونق گذشته را ندارد.
[ویرایش] قلعه پرتغالیها
در سال ۹۰۹ یک دریانورد پرتغالی به نام آلبو کرک (Alfonso de Albouquerque) که به مستعمرات پرتغال در آسیا سفر کرده بود بر حسب اتفاق گذرش به خلیج فارس افتاد و با آن نواحی آشنایی پیدا نمود و بلافاصله با حضور در دربار مانوئل پادشاه پرتغال طرح خود برای اشغال جزایر خلیج فارس را ارائه نمود و به تصویب رساند. او در سال ۹۱۲ به خلیج فارس بازگشت و پس از کشتار و وحشیگری فراوان موفق به فتح هرموز در سال ۹۱۳ گردید و قلعهای در جزیره هرمز ساخت.
مردم هرمز در طول سالهای اشغال مکررا سر به شورش برداشتند که مهمترین این شورشها مربوط به سالهای ۹۱۹ شمسی ، ۹۲۵ شمسی ، ۹۲۸ شمسی و ۹۵۷ شمسی بوده اند. جزیره در سال ۱۰۳۱ توسط یکی از امرای شاه عباس به نام امام قلی خان از اشغال خارج و آزاد گردید . هم اکنون آثار و خرابههای ابنیه و قلعه پرتغالیها و توپهای آن در شمال جزیره در نزدیکی آبادیهای فعلی دیده میشود.
جزیرهٔ هرمز در وسط مرتفع شامل تپه و کوههای آتشفشانی و نمکی است بلندترین نقطهٔ آن ۲۱۰ متر ارتفاع دارد ، اطراف آن را جلگههای پست و همواری پوشاندهاست ، معادن خاک سرخ و نمک سفید آن شهرت فراوانی دارد.
|
|
|
|
گلستان و لطیفه، دو خواهر هرمزی
|
- مطالعاتی درباب بحرین و جزایر و سواحل خلیج فارس. عباس اقبال. چاپخانه مجلس. تهران. 1328 هجری شمسی. ( با تلخیص بسیار از بخشهای مرتبط)
- بدیعی، ربیع. جغرافیای مفصل ایران
[ویرایش] جستارهای وابسته
تاریخ: 23 آذر 1388 
پاسخ
